Od 5 sierpnia 2026 roku zmieniły się przepisy dotyczące osób wykonujących usługi opiekuńcze. Jednym z nowych ustawowych wymagań jest ukończenie szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

Zmiana ma duże znaczenie dla gmin, ośrodków pomocy społecznej oraz innych podmiotów organizujących usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania.

W praktyce dotyczy między innymi wielu opiekunek i opiekunów świadczących usługi organizowane przez GOPS, MOPS, MGOPS czy OPS.

Co dokładnie zmieniło się w przepisach? Kto musi ukończyć szkolenie? Czy dotychczasowi pracownicy również są objęci nowymi wymaganiami? Do kiedy należy przeprowadzić szkolenia?

Wyjaśniamy w tym artykule.

Nowe przepisy dotyczące opiekunek i opiekunów świadczących usługi opiekuńcze

Zmiany wprowadziła ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej – Dz.U. z 2026 r. poz. 974.

Nowelizacja weszła w życie 5 sierpnia 2026 roku.

Jedną z najważniejszych zmian jest nowe brzmienie art. 50 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej.

Przepis określa obecnie konkretne wymagania wobec osoby wykonującej usługi opiekuńcze.

Kto może wykonywać usługi opiekuńcze od 5 sierpnia 2026 roku?

Zgodnie z nowymi przepisami osobą wykonującą usługi opiekuńcze może być osoba, która:

1. jest pełnoletnia,
2. nie jest członkiem rodziny osoby, na rzecz której świadczone są usługi opiekuńcze,
3. nie jest oddzielnie zamieszkującym małżonkiem, wstępnym ani zstępnym osoby korzystającej z usług,
4. złożyła podmiotowi świadczącemu usługi opiekuńcze oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia takich usług,
5. ukończyła szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

I właśnie ostatni punkt jest szczególnie istotny dla GOPS-ów, MOPS-ów oraz innych podmiotów organizujących usługi opiekuńcze.

Szkolenie z pierwszej pomocy stało się ustawowym wymaganiem

Nie mówimy więc już wyłącznie o dobrej praktyce, zaleceniu pracodawcy czy dodatkowym przygotowaniu opiekunek i opiekunów.

Ukończenie szkolenia z pierwszej pomocy zostało wpisane bezpośrednio do ustawy jako jeden z warunków wykonywania usług opiekuńczych.

To bardzo istotna zmiana.

Osoby świadczące usługi opiekuńcze często pracują z seniorami, osobami przewlekle chorymi, niesamodzielnymi oraz osobami z niepełnosprawnościami.

Są również często jedyną osobą znajdującą się przy podopiecznym w chwili nagłego pogorszenia jego stanu zdrowia.

W takich warunkach znajomość pierwszej pomocy nie jest teorią. Może być umiejętnością, od której zależy życie drugiego człowieka.

Czy nowe przepisy dotyczą również opiekunek i opiekunów już pracujących w GOPS lub MOPS?

Tak.

Ustawodawca przewidział jednak okres przejściowy dla osób, które wykonywały usługi opiekuńcze jeszcze przed wejściem nowych przepisów.

Osoby wykonujące usługi opiekuńcze przed 5 sierpnia 2026 r., które nie miały ukończonego szkolenia z pierwszej pomocy, mogą nadal wykonywać te usługi przez okres 3 miesięcy od wejścia ustawy w życie.

W praktyce oznacza to, że podmioty organizujące usługi powinny dopilnować ukończenia wymaganych szkoleń najpóźniej do 5 listopada 2026 roku.

Po zakończeniu okresu przejściowego osoba wykonująca usługi opiekuńcze powinna już spełniać wymóg wynikający z art. 50 ust. 4a pkt 5 ustawy.

5 listopada 2026 – ważna data dla GOPS i MOPS

Dla kierowników i dyrektorów ośrodków pomocy społecznej jest to obecnie jedna z ważniejszych dat związanych z organizacją usług opiekuńczych.

Jeżeli w zespole znajdują się osoby, które nie ukończyły szkolenia z zakresu pierwszej pomocy, warto sprawdzić to odpowiednio wcześniej.

Nie warto odkładać organizacji szkolenia na ostatnie dni października.

W wielu GOPS-ach i MOPS-ach usługi wykonuje kilkanaście, kilkadziesiąt, a czasem znacznie więcej osób. Przeszkolenie całego zespołu może więc wymagać podziału uczestników na kilka grup.

Czy każda osoba świadcząca usługi opiekuńcze w MOPS lub GOPS musi mieć kurs pierwszej pomocy?

Tutaj potrzebne jest ważne doprecyzowanie.

Ustawa nie posługuje się określeniem „opiekunka / opiekun MOPS” czy „opiekunka / opiekun GOPS”.

Przepis mówi o osobie wykonującej usługi opiekuńcze.

Dlatego kluczowy jest nie sam fakt zatrudnienia w danej jednostce, ale rodzaj wykonywanych czynności i świadczenie usług opiekuńczych w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Jeżeli dana osoba wykonuje takie usługi, nowe wymagania mają do niej zastosowanie.

Czym są usługi opiekuńcze?

Ustawa o pomocy społecznej wskazuje, że usługi opiekuńcze obejmują między innymi:

• pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych,
• opiekę higieniczną,
• zaleconą przez lekarza pielęgnację w zakresie niewymagającym specjalistycznej wiedzy i kompetencji,
• w miarę możliwości zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Są to więc czynności wykonywane bardzo często właśnie przez opiekunki środowiskowe pracujące w domach osób starszych, chorych i niesamodzielnych.

Czy obowiązek szkolenia dotyczy również usług sąsiedzkich?

Tak.

Nowelizacja objęła wymogiem szkolenia z pierwszej pomocy również osoby wykonujące usługi sąsiedzkie.

Co więcej, ustawa zawiera w tym przypadku dodatkowy zapis.

Jeżeli osoba wykonująca usługi sąsiedzkie nie ukończyła wymaganego szkolenia z pierwszej pomocy, organizator usług sąsiedzkich jest obowiązany zorganizować takie szkolenie.

Pokazuje to bardzo wyraźnie, jak duże znaczenie ustawodawca przypisał przygotowaniu osób sprawujących opiekę do reagowania w stanach nagłych.

Ile godzin musi trwać kurs pierwszej pomocy dla osób świadczących usługi opiekuńcze?

To bardzo ważne pytanie.

Ustawa nie określa minimalnej liczby godzin szkolenia z pierwszej pomocy.

Nie znajdziemy w art. 50 zapisu mówiącego, że kurs musi trwać np. 4, 6 czy 8 godzin.

Ustawodawca wskazuje obowiązek ukończenia szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy, ale nie określa w tym przepisie szczegółowego programu ani minimalnego czasu jego trwania.

Dlatego przy wyborze szkolenia warto patrzeć nie tylko na liczbę godzin czy sam dokument wydawany uczestnikowi.

Najważniejsze pytanie brzmi:

Czy po tym szkoleniu osoba świadcząca usługi opiekuńcze rzeczywiście będzie potrafiła udzielić pierwszej pomocy swojemu podopiecznemu?

Jak powinno wyglądać szkolenie z pierwszej pomocy dla opiekunek, opiekunów?

Osoba świadcząca usługi opiekuńcze pracuje ze specyficzną grupą podopiecznych.

Bardzo często są to osoby:

• w podeszłym wieku,
• przewlekle chore,
• przyjmujące wiele leków,
• mające problemy z poruszaniem,
• zagrożone upadkiem,
• cierpiące na choroby serca,
• po przebytych udarach,
• chorujące na cukrzycę,
• z zaburzeniami neurologicznymi,
• z otępieniem lub demencją.

Dlatego program szkolenia powinien być dopasowany do realnych zagrożeń występujących podczas pracy osoby świadczącej usługi opiekuńcze.

Czego warto nauczyć opiekunki i opiekunów GOPS lub MOPS podczas kursu?

Dobre szkolenie z pierwszej pomocy dla osób świadczących usługi opiekuńcze powinno obejmować przede wszystkim praktyczne postępowanie w sytuacjach, z którymi opiekunka może rzeczywiście spotkać się podczas swojej pracy.

1. Ocena stanu podopiecznego

Osoba świadcząca usługi opiekuńcze powinna umieć rozpoznać, kiedy stan osoby starszej wymaga pilnej pomocy i wezwania zespołu ratownictwa medycznego.

2. Utrata przytomności

Uczestnik powinien potrafić:

• ocenić przytomność,
• udrożnić drogi oddechowe,
• prawidłowo ocenić oddech,
• wezwać pomoc,
• ułożyć osobę nieprzytomną w odpowiedniej pozycji,
• kontrolować jej stan do przyjazdu ratowników.

3. Nagłe zatrzymanie krążenia – RKO

Każda osoba wykonująca usługi opiekuńcze powinna przećwiczyć resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie.

Samo obejrzenie prezentacji czy filmu nie daje takich umiejętności jak wykonanie RKO własnymi rękami.

4. AED

Automatyczne defibrylatory zewnętrzne coraz częściej znajdują się w urzędach, sklepach, zakładach pracy, galeriach handlowych czy budynkach użyteczności publicznej.

Opiekunka / opiekun powinna wiedzieć, czym jest AED, kiedy go użyć i jak wykonywać polecenia urządzenia.

5. Udar mózgu

W grupie osób starszych jest to jeden z najważniejszych stanów nagłych.

Osoba świadcząca usługi opiekuńcze powinna wiedzieć, jak rozpoznać podstawowe objawy udaru i dlaczego w tej sytuacji czas ma ogromne znaczenie.

6. Zawał serca

Ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność, osłabienie, poty czy nudności powinny wzbudzić czujność.

Nie każdy zawał wygląda jednak tak samo, szczególnie u osób starszych i chorych przewlekle.

7. Zadławienie

Zaburzenia połykania są częstym problemem osób starszych, szczególnie po przebytych udarach czy w chorobach neurologicznych.

Dlatego postępowanie przy zadławieniu powinno być jednym z praktycznych elementów szkolenia.

8. Cukrzyca i hipoglikemia

Opiekunka, opiekun mogą znaleźć się w sytuacji, w której podopieczny z cukrzycą nagle staje się splątany, osłabiony, agresywny lub traci przytomność.

Powinni wiedzieć, jak reagować bezpiecznie.

9. Drgawki

Szkolenie powinno również rozprawić się z ciągle występującymi mitami dotyczącymi napadów drgawkowych.

Do ust osoby mającej drgawki nie wkładamy żadnych przedmiotów i nie próbujemy na siłę powstrzymywać jej ruchów.

10. Krwotoki i urazy

Upadki są jednym z częstszych problemów osób starszych.

Osoba świadcząca usługi opiekuńcze powinna wiedzieć, jak zabezpieczyć osobę po upadku, kiedy jej nie podnosić oraz jak postępować przy poważnym krwawieniu.

Teoria to za mało – pierwszą pomoc trzeba przećwiczyć

W przypadku szkolenia dla opiekunek i opiekunów szczególnie ważna jest część praktyczna.

Dlaczego?

Ponieważ w sytuacji realnego zagrożenia życia nie ma czasu na przypominanie sobie slajdów z prezentacji.

Trzeba działać.

Dlatego podczas dobrze zorganizowanego szkolenia uczestnik powinien samodzielnie:

• wykonać RKO,
• użyć treningowego AED,
• przećwiczyć postępowanie z osobą nieprzytomną,
• przećwiczyć pomoc przy zadławieniu,
• przejść przez scenariusze rzeczywistych stanów nagłych.

To właśnie ćwiczenia pozwalają zamienić wiedzę w umiejętność.

Czy ustawa określa, kto może prowadzić szkolenie?

Nowy art. 50 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej wskazuje obowiązek ukończenia szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy, ale nie określa w tym przepisie konkretnego zawodu osoby prowadzącej szkolenie ani szczegółowego wzoru zaświadczenia.

Przy wyborze wykonawcy warto więc zwrócić uwagę na jego doświadczenie w ratownictwie, doświadczenie dydaktyczne oraz możliwość przeprowadzenia rzeczywistych ćwiczeń praktycznych.

W przypadku osób opiekujących się seniorami program powinien być dopasowany właśnie do stanów nagłych występujących w tej grupie.

Czy zwykłe szkolenie BHP z modułem pierwszej pomocy wystarczy?

Nie warto automatycznie zakładać, że każdy krótki fragment dotyczący pierwszej pomocy podczas innego szkolenia będzie najlepszym sposobem wykazania spełnienia nowego wymogu.

Ustawa mówi o osobie, która ukończyła szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

Dlatego dla celów organizacyjnych i dokumentacyjnych najbardziej przejrzystym rozwiązaniem jest przeprowadzenie wyodrębnionego szkolenia z pierwszej pomocy oraz posiadanie dokumentu potwierdzającego jego ukończenie.

Czy zaświadczenie z kursu pierwszej pomocy ma termin ważności?

Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej nie wskazuje w art. 50 ust. 4a okresu ważności szkolenia ani obowiązku jego ponawiania np. co 2 lub 3 lata.

Nie należy więc wpisywać do informacji dla pracowników, że ustawa wymaga odnawiania kursu w określonym terminie, jeżeli taki termin nie wynika z przepisu.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa warto jednak regularnie odświeżać umiejętności praktyczne, ponieważ pierwsza pomoc jest umiejętnością, którą bez ćwiczeń łatwo zapomnieć.

Nowe obowiązki to nie tylko kurs pierwszej pomocy

Szkolenie z pierwszej pomocy nie jest jedyną zmianą.

Od 5 sierpnia 2026 r. osoba wykonująca usługi opiekuńcze musi również złożyć podmiotowi świadczącemu te usługi oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do ich świadczenia.

Dodatkowo wprowadzono nowe zasady dotyczące standardu świadczenia usług opiekuńczych oraz ich monitorowania i oceny przez gminę.

Od 7 sierpnia 2026 r. obowiązuje również rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania – Dz.U. z 2026 r. poz. 1067.

Zmiany są więc znacznie szersze niż sam obowiązek pierwszej pomocy.

Co powinien teraz zrobić GOPS lub MOPS?

Jeżeli odpowiadasz za organizację usług opiekuńczych, warto wykonać kilka prostych kroków:

1. Przygotuj listę wszystkich osób wykonujących usługi opiekuńcze.

2. Sprawdź, które osoby posiadają dokument potwierdzający ukończenie szkolenia z pierwszej pomocy.

3. Zweryfikuj, czy dokument rzeczywiście dotyczy szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

4. Wytypuj osoby, które nie spełniają nowego wymogu.

5. Zaplanuj szkolenie przed upływem okresu przejściowego.

Dla osób wykonujących usługi już przed wejściem nowych przepisów kluczowy jest termin 5 listopada 2026 r.

Przy większej liczbie pracowników nie warto zostawiać organizacji szkolenia na ostatnią chwilę.

Kurs pierwszej pomocy dla opiekunek / opiekunów GOPS i MOPS

Prowadzimy praktyczne szkolenia z pierwszej pomocy dla osób świadczących usługi opiekuńcze.

Program możemy dostosować do specyfiki pracy GOPS, MOPS, OPS, CUS oraz innych jednostek i podmiotów realizujących usługi opiekuńcze.

Podczas szkolenia skupiamy się przede wszystkim na sytuacjach, które rzeczywiście mogą wystąpić podczas opieki nad osobą starszą, chorą lub niesamodzielną.

Ćwiczymy między innymi:

• utratę przytomności,
• zatrzymanie krążenia i RKO,
• użycie AED,
• zadławienia,
• udar mózgu,
• zawał serca,
• drgawki,
• cukrzycę i hipoglikemię,
• duszność,
• krwotoki,
• urazy i upadki,
• bezpieczne wezwanie zespołu ratownictwa medycznego.

Szkolenia prowadzimy na terenie całej Polski dla zorganizowanych grup pracowników.

Jeżeli Twój GOPS, MOPS, OPS, CUS lub firma realizująca usługi opiekuńcze musi przeszkolić personel zgodnie z nowymi wymaganiami, skontaktuj się z nami.

Pomożemy zaplanować szkolenie dla całego zespołu i dopasować jego program do realnych sytuacji występujących podczas pracy opiekunek i opiekunów.

Czy kurs pierwszej pomocy dla opiekunki / opiekuna może być online?

Tak – przepisy nie wymagają, aby szkolenie z pierwszej pomocy dla osób wykonujących usługi opiekuńcze odbywało się wyłącznie stacjonarnie.

Nowy art. 50 ust. 4a pkt 5 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że osoba wykonująca usługi opiekuńcze musi ukończyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

Ustawa nie określa przy tym:

• minimalnej liczby godzin szkolenia,
• obowiązkowej formy stacjonarnej,
• obowiązkowej liczby godzin ćwiczeń praktycznych,
• szczegółowego programu szkolenia,
• wzoru certyfikatu lub zaświadczenia.

Oznacza to, że z samej treści ustawy nie wynika zakaz przeprowadzenia takiego szkolenia w formie online.

Należy jednak pamiętać, że konkretny GOPS, MOPS, OPS, CUS, gmina lub inny podmiot zlecający usługi może wprowadzić własne, dodatkowe wymagania dotyczące sposobu realizacji szkolenia, np. w dokumentacji zamówienia lub wewnętrznych procedurach.

Kurs pierwszej pomocy online dla osób świadczących usługi opiekuńcze GOPS i MOPS

W naszej ofercie dostępny jest również kurs pierwszej pomocy online, przygotowany z myślą o osobach, które chcą zdobyć lub odświeżyć wiedzę z pierwszej pomocy bez konieczności uczestniczenia w szkoleniu stacjonarnym.

Taka forma może być szczególnie wygodna dla GOPS, MOPS, OPS, CUS, gmin oraz firm świadczących usługi opiekuńcze, które muszą przeszkolić większą liczbę osób pracujących w różnych miejscowościach.

Uczestnik może zrealizować szkolenie przez internet, we własnym tempie i w dogodnym dla siebie czasie.

Po ukończeniu szkolenia uczestnik otrzymuje dokument potwierdzający ukończenie kursu z zakresu pierwszej pomocy.

Jeżeli więc potrzebujesz przeszkolić opiekunki lub opiekunów w związku z nowymi wymaganiami obowiązującymi od 2026 roku, możesz skorzystać zarówno z naszego szkolenia stacjonarnego, jak i kursu pierwszej pomocy online.

Dla większej liczby pracowników możemy przygotować dostęp do szkolenia online dla całej grupy.

FAQ – kurs pierwszej pomocy dla opiekunek GOPS i MOPS

Czy od 2026 roku osoba świadczące usługi opiekuńcze musi mieć kurs pierwszej pomocy?

Tak. Od 5 sierpnia 2026 r. art. 50 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że osoba wykonująca usługi opiekuńcze musi ukończyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

Do kiedy obecne opiekunki i opiekunowie muszą zrobić szkolenie?

Osoby, które wykonywały usługi opiekuńcze przed 5 sierpnia 2026 r. i nie spełniały wymogu dotyczącego pierwszej pomocy, mogą wykonywać te usługi przez okres 3 miesięcy od wejścia ustawy w życie. Kluczową datą jest więc 5 listopada 2026 r.

Czy przepis dotyczy GOPS i MOPS?

Tak, jeżeli za pośrednictwem GOPS, MOPS lub innego podmiotu dana osoba wykonuje usługi opiekuńcze w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Sama ustawa posługuje się pojęciem „osoby wykonującej usługi opiekuńcze”, a nie określeniem „pracownik GOPS” lub „pracownik MOPS”.

Czy osoba świadcząca usługi sąsiedzkie też musi mieć szkolenie?

Tak. Obowiązek szkolenia z pierwszej pomocy obejmuje również osoby wykonujące usługi sąsiedzkie. Jeżeli taka osoba nie ukończyła szkolenia, organizator usług sąsiedzkich ma obowiązek je zorganizować.

Ile godzin musi mieć kurs pierwszej pomocy dla opiekunki / opiekuna?

Ustawa nie określa minimalnej liczby godzin szkolenia.

Czy szkolenie trzeba odnawiać co kilka lat?

Ustawa o pomocy społecznej w omawianym przepisie nie określa terminu ważności szkolenia ani częstotliwości jego ponawiania.

Czy wystarczy certyfikat z wcześniejszego kursu?

Przepis wymaga ukończenia szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy i nie wprowadza w art. 50 ust. 4a terminu ważności takiego szkolenia. Każdy przypadek warto jednak zweryfikować dokumentacyjnie – przede wszystkim sprawdzić, czy posiadany dokument rzeczywiście potwierdza ukończenie szkolenia z pierwszej pomocy.

Jaka jest podstawa prawna obowiązku szkolenia?

Podstawą jest art. 50 ust. 4a pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej – Dz.U. z 2026 r. poz. 974.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 639 ze zmianami.

Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej – Dz.U. z 2026 r. poz. 974.

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania – Dz.U. z 2026 r. poz. 1067.

Stan prawny artykułu: 8 września 2026 r.